අපි කවුරුත් දන්නා පරිදි ඉඩමක් මිලදී ගන්නවා කියන්නේ ලේසි පහසු දෙයක් නෙවෙයි. සමහර විට ඔබ අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ නොකා නොබී, මහන්සියෙන් හම්බ කරපු සල්ලි එකතු කරලා වෙන්න පුළුවන් ඒ ඉඩම ගත්තේ. එහෙම නැත්නම් ඔබේ දෙමව්පියන්ගෙන් ඔබට උරුම වුණු වටිනා දේපළක් වෙන්න පුළුවන්. ඔබ හිතාගෙන ඉන්නේ “මේ ඉඩම දවසක මගේ දරුවන්ට දෙනවා” කියලා හිතේ මවාගෙන, ඒ ඉඩමේ ඔප්පුව ගෙදර අල්මාරියේ හෝ සේප්පුවේ බොහොම පරිස්සමට අරන් තියලයි. නමුත් දවසක ඔබ ඔබේ ඉඩම බලන්න යනකොට, එතැන වෙනත් පිරිසක් ඇවිත් ඉඩම සුද්ද කරලා, කොන්ක්රීට් කණු දාලා වැඩ පටන් අරන් තිබුණොත් ඔබට මොනවා හිතේවිද?
ඔබ කලබල වෙලා ඔවුන්ගෙන් ප්රශ්න කළාම ඔවුන් කියන්නේ “මේක අපේ ඉඩම, අපි මේක සල්ලි දීලා ගත්තේ, අපි ගාව ඔරිජිනල් ඔප්පු තියෙනවා” කියලයි. මේ වෙලාවට ඔබේ ඔලුවට අකුණක් ගැහුවා වගේ දැනේවි. මොකද ඔබ ළඟ නියම ඔප්පුව තියෙනවා, ඔබ බදු ගෙවලා තියෙනවා. එහෙනම් කොහොමද තවත් කෙනෙක්ට මේ ඉඩම අයිති වෙන්නේ? මෙන්න මෙතැනදී තමයි “ඉඩම් වංචාකරුවන්” ක්රියාත්මක වෙලා තියෙන්නේ. ඔප්පුව ඔබේ අතේ තිබුණත්, ඔවුන් හොර රහසේම ඔබේ ඉඩම වෙනත් කෙනෙකුට විකුණලා ඉවරයි.
෴ ඔබේ ඉඩම හොරෙන් විකුණන භයානක ක්රම 3 ෴
වංචාකරුවන් ප්රධාන වශයෙන් ක්රම තුනක් ඔස්සේ ඔබේ ඉඩම හොරෙන් විකුණන්න පුළුවන්.
1. සම්පූර්ණ ව්යාජ ඔප්පුවක් සකස් කිරීම: මෙහිදී වංචාකරුවන් ඔබේ නම, හැඳුනුම්පත් අංකය සහ ලිපිනය හොරෙන් ලබාගෙන, දූෂිත නොතාරිස්වරයෙකුගේ සහාය ඇතිව සම්පූර්ණයෙන්ම ව්යාජ විකුණුම් ඔප්පුවක් හදනවා. ඉන්පසු ඔවුන් ඔබවත් නොදැනුවත්වම ඔබේ අත්සන හොරට ගසා ඉඩම වෙනත් කෙනෙකුට විකුණනවා.
2. ව්යාජ ඇටර්නි බලපත්ර (Power of Attorney) වංචාව: මෙතැනදී ඔවුන් කරන්නේ ව්යාජ ඇටර්නි බලපත්රයක් (Power of Attorney) සකස් කිරීමයි. ඒ හරහා ඔබ විසින් ඔවුන්ට ඉඩම විකිණීමට බලය පවරා ඇති බව අඟවමින්, ඔබ වෙනුවෙන් පෙනී සිටිමින් ඉඩම තුන්වන පාර්ශවයකට විකුණා දමනවා.
3. උරුමක්කාර වංචාව: මෙය බොහෝ විට සිදුවන්නේ පාරම්පරික ඉඩම්වලටයි. ඔබේ දෙමව්පියන්ගේ නමට ඇති ඉඩමක් නම්, ඔවුන් මියගිය පසු වංචාකරුවන් පවසන්නේ තාත්තා ජීවත්ව සිටියදීම මෙම ඉඩම ඔවුන්ට විකුණූ බවයි. එසේ නැතහොත් ව්යාජ උරුමක්කාරයින් පිරිසක් නිර්මාණය කරගෙන පැරණි ඔප්පු අංක යොදාගෙන අලුත් ඔප්පු සකස් කර ඉඩම් රෙජිස්ට්රාර් කාර්යාලයේ ලියාපදිංචි කරනවා.
෴ ඉඩම් රෙජිස්ට්රාර් කාර්යාලයෙන් මේවා අහු වෙන්නේ නැද්ද? ෴
බොහෝ දෙනෙක්ට තියෙන ප්රශ්නයක් තමයි, ඇයි මේවා ඉඩම් ලියාපදිංචි කිරීමේ කාර්යාලයෙන් (Land Registry) නවත්වන්න බැරි කියලා. ඇත්තටම අපේ රටේ ඉඩම් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රියාවලිය කියන්නේ ලියකියවිලි “ලියාපදිංචි කරන” තැනක් මිස, ඒවායේ නිරවද්යතාවය “පරීක්ෂා කරන” (Validate) තැනක් නෙවෙයි. ඉදිරිපත් කරන ලේඛන නිවැරදි ආකෘතියට තිබේ නම්, මුද්දර ගාස්තු ගෙවා ඇත්නම් ඔවුන් එය ලියාපදිංචි කරනවා. මෙය වංචාකරුවන්ට ලොකු වාසියක් වෙනවා.
෴ ඔබේ ඉඩම මෙවැනි වංචාවකට හසු වුවහොත් ගත යුතු පියවර ෴
යම් හෙයකින් ඔබේ ඉඩමට මෙවැනි දෙයක් සිදුවී ඇති බව දැනගත්තොත්, කලබල නොවී පහත පියවර අනුගමනය කරන්න.
1. ඉඩම් කාර්යාලයෙන් තොරතුරු ලබා ගැනීම: වහාම ඔබේ ඔප්පුව සහ හැඳුනුම්පත රැගෙන අදාළ ඉඩම් ලියාපදිංචි කාර්යාලයට යන්න. එහිදී ඔබේ ඉඩමට අදාළව අලුතින් යම් ගනුදෙනුවක් ලියාපදිංචි වී ඇත්දැයි සොයා බලන්න (Title Search). එසේ වී ඇත්නම්, ඒ ව්යාජ ඔප්පුවල සහතික කළ පිටපත් (Certified Copies) ලබාගන්න.
2. පොලිස් පැමිණිල්ලක් දැමීම: ලබාගත් තොරතුරු සමඟ ළඟම ඇති පොලිසියට හෝ පොලිස් වංචා විමර්ශන අංශයට පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කරන්න. එහිදී ඔබේ නියම ඔප්පුව සහ වංචනික ඔප්පුවල විස්තර ඉදිරිපත් කරන්න.
3. නොතාරිස්වරයාට එරෙහිව පියවර ගැනීම: ව්යාජ ඔප්පුව සකස් කළ නොතාරිස්වරයා ගැන තොරතුරු සොයා, ඔහුට එරෙහිව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට හෝ නොතාරිස් සංගමයට පැමිණිලි කරන්න.
4. සිවිල් නඩුවක් පැවරීම (ප්රකාශන හිමිකම් නඩුව): මෙය ඉතාම වැදගත් පියවරයි. ඔබ දිසා අධිකරණයේ “ප්රකාශන හිමිකම් නඩුවක්” (Declaration of Title Action) ගොනු කළ යුතුයි. ඉඩමේ සැබෑ අයිතිකරු ඔබ බවත්, අදාළ ව්යාජ ඔප්පුව අවලංගු කරන ලෙසත් මෙහිදී ඉල්ලා සිටිනවා. නඩුව අහලා ඉවර වෙනකම් ඉඩම තව කෙනෙකුට විකිණීම හෝ එහි ඉදිකිරීම් කිරීම නැවැත්වීමට “වාරණ නියෝගයක්” (Interim Injunction) ලබා ගැනීම අත්යවශ්යයි.
෴ ඔබේ ඉඩම ආරක්ෂා කරගන්නේ කොහොමද? ෴
වංචාවක් වුණාට පස්සේ දඟලනවට වඩා, එය නොවීමට වගබලා ගැනීම වැදගත්. ඒ සඳහා:
• නිතර සොයා බලන්න: අවම වශයෙන් මාස කිහිපයකට වරක්වත් ඉඩම් ලියාපදිංචි කාර්යාලයට ගොස් ඔබේ ඉඩමේ පත් ඉරු (Folios) පරීක්ෂා කර බලන්න. අලුත් සටහනක් වැටී ඇත්දැයි විමසිලිමත් වන්න.
• ඉඩම පාළු වීමට ඉඩ නොදෙන්න: ඉඩම වටා වැටක් ගසා, නිතර සුද්ද පවිත්ර කර, ඔබ එහි යන එන බව පෙන්වන්න. අවුරුදු 10කට වඩා වැඩි කාලයක් වෙනත් කෙනෙක් ඔබේ ඉඩමේ බලහත්කාරයෙන් පදිංචි වී සිටියොත්, ඔහුට ඒ ඉඩම අයිති වීමට නීතිමය ඉඩක් (Adverse Possession) තියෙනවා.
• ලේඛන සුරක්ෂිත කරන්න: ඔබේ මුල් ඔප්පු ඉතාම ආරක්ෂිතව තබාගන්න.
ඔබේ ඉඩම ඔබට වටිනා සම්පතක්. ඒ නිසා නිකරුණේ එය අනුන්ට අයිති වෙන්න ඉඩ තියන්න එපා. නිතරම විමසිල්ලෙන් ඉන්න.